FIFO กับ FEFO ต่างกันอย่างไร? เลือกแบบไหน และคุมล็อตกับวันหมดอายุด้วยระบบ WMS
FIFO (First In, First Out) จ่ายสินค้าตามลำดับวันรับเข้า ส่วน FEFO (First Expired, First Out) จ่ายตามวันหมดอายุ สินค้าที่มีวันหมดอายุควรใช้ FEFO ส่วนสินค้าทั่วไปใช้ FIFO บทความนี้อธิบายความต่าง วิธีเลือก และวิธีให้ระบบ WMS เลือกล็อตให้อัตโนมัติ
คำตอบสั้น: FIFO (First In, First Out) คือของที่รับเข้าก่อนต้องจ่ายออกก่อน เหมาะกับสินค้าที่ไม่มีวันหมดอายุแต่ตกรุ่นได้ FEFO (First Expired, First Out) คือของที่หมดอายุก่อนต้องจ่ายออกก่อน แม้จะรับเข้ามาทีหลัง เหมาะกับอาหาร ยา เครื่องสำอาง และเคมีภัณฑ์ ทั้งสองแบบทำด้วยมือได้ยากเมื่อมีหลายล็อต WMS จึงเลือกล็อตและตำแหน่งที่ต้องหยิบให้อัตโนมัติ
FIFO กับ FEFO ต่างกันอย่างไร?
| หัวข้อ | FIFO | FEFO |
|---|---|---|
| ย่อมาจาก | First In, First Out | First Expired, First Out |
| ใช้อะไรตัดสินลำดับ | วันที่รับเข้าคลัง | วันหมดอายุของล็อต |
| เหมาะกับ | อะไหล่ เสื้อผ้า อุปกรณ์ สินค้าที่ตกรุ่นได้ | อาหาร ยา เครื่องสำอาง อาหารเสริม เคมีภัณฑ์ |
| ข้อมูลที่ต้องบันทึก | วันรับเข้า | ล็อตและวันหมดอายุตอนรับเข้า |
| ความเสี่ยงถ้าทำผิด | สินค้าตกรุ่นค้างคลัง | สินค้าหมดอายุ ต้องทำลาย หรือถูกลูกค้าปฏิเสธ |
ตัวอย่าง: รับนมล็อต A วันที่ 1 (หมดอายุวันที่ 30) และล็อต B วันที่ 5 (หมดอายุวันที่ 20) ถ้าใช้ FIFO จะจ่ายล็อต A ก่อน แต่ถ้าใช้ FEFO จะจ่ายล็อต B ก่อน เพราะหมดอายุเร็วกว่า
แล้ว LIFO ล่ะ?
LIFO (Last In, First Out) คือของที่เข้าทีหลังออกก่อน ใช้ได้กับสินค้าที่ไม่เสื่อมและเก็บซ้อนกัน เช่น วัสดุก่อสร้างบางชนิด แต่ไม่เหมาะกับสินค้าที่มีอายุ และควรแยกให้ออกจากวิธีตีราคาสินค้าคงคลังทางบัญชี ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับลำดับการหยิบในคลัง
ควรเลือก FIFO หรือ FEFO?
สินค้ามีวันหมดอายุไหม?
ถ้ามี ให้ใช้ FEFO เป็นหลัก
ลูกค้ามีเกณฑ์อายุคงเหลือขั้นต่ำไหม?
เช่น รับเฉพาะสินค้าที่เหลืออายุอย่างน้อย 2 ใน 3 ระบบต้องกันไม่ให้ส่งล็อตที่ไม่ผ่านเกณฑ์ให้ลูกค้ารายนั้น
ต้องตรวจสอบย้อนกลับไหม?
ถ้าต้องเรียกคืนสินค้าได้ ต้องบันทึกว่าล็อตไหนส่งให้ลูกค้ารายใด
สินค้าไม่มีอายุแต่ตกรุ่น
ใช้ FIFO เพื่อไม่ให้ของรุ่นเก่าค้าง
หลายคลังใช้ทั้งสองแบบพร้อมกัน เช่น FEFO กับสินค้าที่มีวันหมดอายุ และ FIFO กับสินค้าอื่น WMS ที่ดีควรตั้งกฎได้รายสินค้า
ล็อต วันหมดอายุ และซีเรียลต่างกันอย่างไร?
| ข้อมูล | ความหมาย | ตัวอย่างการใช้ |
|---|---|---|
| ล็อต (Lot / Batch) | กลุ่มสินค้าที่ผลิตพร้อมกัน | เรียกคืนสินค้าทั้งล็อตเมื่อพบปัญหาคุณภาพ |
| วันหมดอายุ | วันที่สินค้าหมดอายุตามฉลาก | จ่ายแบบ FEFO และแจ้งเตือนก่อนหมดอายุ |
| ซีเรียล (Serial No.) | รหัสเฉพาะของสินค้าแต่ละชิ้น | รับประกันและติดตามเครื่องมือหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์รายชิ้น |
WMS คุมล็อตและวันหมดอายุอย่างไร?
บันทึกตอนรับเข้า
สแกนสินค้า แล้วบันทึกล็อตและวันหมดอายุ (หรือวันผลิต)
จัดเก็บแยกตำแหน่ง
รู้ว่าแต่ละล็อตอยู่ตำแหน่งไหน แม้สินค้ารหัสเดียวกันจะอยู่หลายที่
เลือกล็อตให้อัตโนมัติ
ตอนสร้างรายการหยิบ ระบบเลือกล็อตตามกฎ FIFO หรือ FEFO และบอกตำแหน่งที่ต้องไปหยิบ
สแกนยืนยันล็อตตอนหยิบ
ถ้าหยิบผิดล็อต ระบบเตือนทันที
แจ้งเตือนและตรวจสอบย้อนกลับ
เตือนสินค้าใกล้หมดอายุ และค้นได้ว่าล็อตใดส่งให้ลูกค้ารายใด
ฟังก์ชันที่เกี่ยวข้องใน ci.Himalayas ได้แก่ การจัดการวันหมดอายุและหมายเลขล็อตพร้อมแจ้งเตือน การป้องกันการส่งสินค้าที่วันหมดอายุไม่ตรงเงื่อนไขของผู้รับแต่ละราย และการติดตามย้อนกลับ (Traceability) ใน WMS Standard ส่วน ci.Himalayas/Base สำหรับ SME มี FIFO/FEFO และการจัดการ Lot No.
ถ้าธุรกิจของคุณเป็นอาหาร อ่านต่อที่ ระบบ WMS สำหรับคลังอาหาร และถ้ามีสินค้าค้างจนหมดอายุ ดู วิธีแก้ Dead Stock
คำถามที่พบบ่อย: FIFO กับ FEFO
FIFO คืออะไร?
FIFO (First In, First Out) คือหลักการจ่ายสินค้าที่รับเข้าคลังก่อนออกไปก่อน เหมาะกับสินค้าที่ไม่มีวันหมดอายุแต่อาจตกรุ่น
FEFO คืออะไร?
FEFO (First Expired, First Out) คือหลักการจ่ายสินค้าที่หมดอายุก่อนออกไปก่อน แม้จะรับเข้ามาทีหลัง เหมาะกับอาหาร ยา และเครื่องสำอาง
ใช้ FIFO กับ FEFO พร้อมกันได้ไหม?
ได้ ตั้งกฎรายสินค้า เช่น FEFO สำหรับสินค้าที่มีวันหมดอายุ และ FIFO สำหรับสินค้าอื่น
Lot กับ Serial ต่างกันอย่างไร?
Lot คือกลุ่มสินค้าที่ผลิตพร้อมกัน ส่วน Serial คือรหัสเฉพาะของสินค้าแต่ละชิ้น
WMS ป้องกันการส่งสินค้าอายุสั้นให้ลูกค้าได้ไหม?
ได้ WMS Standard ป้องกันการส่งสินค้าที่วันหมดอายุไม่ตรงเงื่อนไขของผู้รับแต่ละราย
อัปเดตเนื้อหา: ตุลาคม 2026 โดยทีมซีเน็ท (ประเทศไทย)
