Dead Stock คืออะไร? วิธีลดสต็อกจม ของล้นคลัง และเพิ่ม Inventory Turnover ด้วยระบบ WMS
Dead Stock หรือสต็อกจม คือสินค้าที่ค้างในคลังนานโดยไม่มีการขายหรือเบิกใช้ ทำให้เงินทุนจม เสียพื้นที่ และเสี่ยงหมดอายุ บทความนี้อธิบายวิธีหาสินค้าจม วัดรอบหมุนเวียนสต็อก จัดการของที่ค้างอยู่ และป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ
คำตอบสั้น: Dead Stock คือสินค้าที่ไม่มีการเคลื่อนไหวเกินระยะเวลาที่กำหนด เช่น 6 หรือ 12 เดือน (แต่ละธุรกิจกำหนดเองตามอายุสินค้า) การแก้ต้องทำ 2 ส่วน คือ ระบายของที่จมอยู่ และ ป้องกันไม่ให้เกิดใหม่ ด้วยข้อมูลการเคลื่อนไหวที่ถูกต้อง WMS ช่วยได้เพราะรู้วันรับเข้า ล็อต และการเคลื่อนไหวล่าสุดของสินค้าทุกตำแหน่ง จึงออกรายงานสินค้าไม่เคลื่อนไหวได้แม่นยำ
Dead Stock, Slow-moving และ Overstock ต่างกันอย่างไร?
| คำ | ความหมาย | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|---|
| Slow-moving | ขายหรือเบิกได้ แต่ช้ากว่าปกติ | ลดการสั่งซื้อ ย้ายไปตำแหน่งที่ไม่ใช่โซนหยิบหลัก |
| Overstock | มีมากเกินความต้องการช่วงนี้ แต่ยังขายได้ | หยุดสั่ง ปรับจุดสั่งซื้อ จัดโปรโมชัน |
| Dead Stock | ไม่เคลื่อนไหวเลยเกินระยะที่กำหนด | ตัดสินใจระบาย คืนผู้ขาย ขายล้าง หรือตัดจำหน่าย |
สต็อกจมเกิดจากอะไร?
- สั่งซื้อจากความรู้สึกหรือส่วนลดปริมาณ โดยไม่ดูยอดขายจริง
- ยอดในระบบไม่ตรงกับของจริง จึงสั่งซ้ำทั้งที่ของยังมี
- หยิบล็อตใหม่ก่อน ล็อตเก่าถูกดันไปด้านหลังจนหมดอายุ
- สินค้าเปลี่ยนรุ่นหรือแพ็กเกจ แต่ยังมีรุ่นเก่าเหลือ
- ของคืนและของชำรุดไม่ถูกแยก จึงปนอยู่กับของพร้อมขาย
- ไม่มีรายงานสินค้าไม่เคลื่อนไหว จึงไม่มีใครเห็นปัญหาจนสายเกินไป
วิธีหาสินค้าจมในคลัง
กำหนดเกณฑ์
เช่น ไม่มีการจ่ายออกเกิน 180 วัน หรือมีของพอขายเกิน 12 เดือน ปรับตามอายุสินค้าของธุรกิจ
ออกรายงานสินค้าไม่เคลื่อนไหว
ดึงวันจ่ายออกครั้งล่าสุด จำนวน และมูลค่าของแต่ละรายการ
เรียงตามมูลค่า
เริ่มจัดการจากรายการที่มูลค่าจมสูงที่สุดก่อน
ตรวจของจริง
ยืนยันว่าของยังอยู่และสภาพยังขายได้ ก่อนตัดสินใจ
วัดรอบหมุนเวียนสต็อก (Inventory Turnover) อย่างไร?
Inventory Turnover = ต้นทุนขาย ÷ มูลค่าสินค้าคงคลังเฉลี่ย
จำนวนวันขายสินค้า (Days on Hand) = 365 ÷ Inventory Turnover
Inventory Turnover ยิ่งสูง (หรือจำนวนวันยิ่งต่ำ) แปลว่าสินค้าหมุนเร็ว เงินจมน้อย ควรดูแยกตามกลุ่มสินค้า เพราะสินค้าแต่ละประเภทมีรอบหมุนเวียนต่างกันมาก สินค้าที่รอบหมุนเวียนต่ำผิดปกติเมื่อเทียบกับกลุ่มเดียวกัน ควรตรวจก่อนว่าเป็น Dead Stock หรือไม่
จัดการ Dead Stock ที่มีอยู่แล้วอย่างไร?
| วิธี | เหมาะกับ |
|---|---|
| ขายแบบจัดชุดหรือเป็นของแถม | สินค้ายังใช้ได้ แต่ขายเดี่ยวไม่ออก |
| ขายลดราคาหรือขายล้างสต็อก | สินค้าใกล้หมดอายุหรือตกรุ่น |
| คืนหรือแลกกับผู้ขาย | มีข้อตกลงรับคืนในสัญญา |
| โอนไปสาขาหรือช่องทางที่ขายได้ | มีหลายคลังหรือหลายช่องทาง |
| ตัดจำหน่ายหรือบริจาค | สินค้าหมดสภาพ เพื่อคืนพื้นที่และลดภาระ |
การตัดจำหน่ายสินค้ามีผลทางบัญชีและภาษี ควรปรึกษาฝ่ายบัญชีก่อนดำเนินการ
WMS ช่วยป้องกันสต็อกจมอย่างไร?
ยอดตรงกับของจริง
ไม่สั่งซ้ำเพราะคิดว่าของหมด
จ่ายออกตาม FIFO/FEFO
ระบบเลือกล็อตเก่าหรือใกล้หมดอายุออกก่อน ล็อตเก่าจึงไม่ถูกลืม
แจ้งเตือนวันหมดอายุ
เห็นสินค้าใกล้หมดอายุล่วงหน้า มีเวลาจัดโปรโมชันหรือโอนย้าย
รายงานสินค้าไม่เคลื่อนไหว
ci.Himalayas/GLOBAL มีรายงานสินค้าขายดีและสินค้าไม่เคลื่อนไหว พร้อมแจ้งเตือนสต็อกขั้นต่ำทางอีเมล
แยกของคืนและของเสีย
ของที่ขายไม่ได้ไม่ปนกับของพร้อมขาย ตัวเลขสต็อกจึงสะท้อนของที่ขายได้จริง
ถ้าต้องการวิเคราะห์เชิงลึกจากข้อมูลรับเข้า–จ่ายออก เช่น ความผันผวนตามฤดูกาลของสินค้าแต่ละตัว ดูบริการ Business Analytics และอ่านเรื่องการเลือกล็อตที่ FIFO กับ FEFO เลือกแบบไหน
คำถามที่พบบ่อย: Dead Stock
Dead Stock คืออะไร?
คือสินค้าที่ไม่มีการขายหรือเบิกใช้เกินระยะเวลาที่ธุรกิจกำหนด เช่น 6 หรือ 12 เดือน ทำให้เงินทุนและพื้นที่คลังจม
สต็อกจมเกิดจากอะไร?
สาเหตุหลักคือสั่งซื้อเกินความต้องการ ยอดในระบบไม่ตรงจึงสั่งซ้ำ หยิบล็อตใหม่ก่อนจนล็อตเก่าหมดอายุ และไม่มีรายงานสินค้าไม่เคลื่อนไหว
Inventory Turnover คำนวณอย่างไร?
Inventory Turnover = ต้นทุนขาย ÷ มูลค่าสินค้าคงคลังเฉลี่ย และจำนวนวันขายสินค้า = 365 ÷ Inventory Turnover
WMS ช่วยลด Dead Stock ได้อย่างไร?
ทำให้ยอดสต็อกตรงกับของจริง จ่ายสินค้าตาม FIFO/FEFO แจ้งเตือนวันหมดอายุ และออกรายงานสินค้าไม่เคลื่อนไหว จึงเห็นปัญหาก่อนสินค้าจม
อัปเดตเนื้อหา: ตุลาคม 2026 โดยทีมซีเน็ท (ประเทศไทย)
